Przebieg postępowania sądowego w świetle ustawy z dnia 7 lipca 2005r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz.U. 05.169.1415) i kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. 64.43.296 z późn.zm.)
Postępowanie wszczynane jest na wniosek osoby uprawnionej tj.
ofiary (osoby fizycznej), która na skutek przestępstwa umyślnego, popełnionego z użyciem przemocy, doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia określonych w art. 156§1kk i art. 157§1kk lub
osoby najbliższej (małżonka lub osoby pozostającej z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępnego, zstępnego, osoby pozostającej w stosunku przysposobienia), jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa, osoba ta pozostawała na utrzymaniu ofiary, która poniosła śmierć na skutek przestępstwa.
Osoba uprawniona składa wniosek do sądu rejonowego wydziału cywilnego, w którego okręgu popełniono przestępstwo. Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego okręgu wszczęto postępowanie karne bądź odmówiono jego wszczęcia. Natomiast jeżeli we wskazany sposób nie można ustalić właściwości, organem orzekającym jest sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy (art. 8 ust. 1, 2, 3 ustawy).
W wypadku złożenia przez pokrzywdzonego wniosku w przedmiocie wypłaty kompensaty do prokuratury, zostanie on przekazany do właściwego sądu. O powyższym należy poinformować wnioskodawcę. Przekazanie wniosku winno nastąpić w ramach Ko.
Sąd rozpoznaje wniosek stosując przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym (art. 8 ust. 1 ustawy). W wypadku, gdy wyznaczony jest w sądzie wydział do rozpoznawania spraw w tym trybie, należy go wskazać jako adresata wniosku.
Wniosek o kompensatę, która nie może przekroczyć 12 000 zł, składa się w terminie 2 lat od dnia popełnienia przestępstwa, pod rygorem wygaśnięcia uprawnienia do jej żądania (art. 8 ust. 5 ustawy).
Wniosek (którego wzór określony został rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 7.09.2005r. – w sprawie wniosku o przyznanie kompensaty Dz.U. 05.177.1476) z załącznikami (tj. odpisami orzeczeń wdanych w postępowaniu karnym, zaświadczeń lekarskich, opiniami biegłych dot. doznanego uszczerbku na zdrowiu bądź innymi dokumentami potwierdzającymi informacje zawarte we wniosku jak również potwierdzające fakt pozostawania osoby najbliższej na utrzymaniu ofiary w czasie popełnienia przestępstwa) należy złożyć w dwóch egzemplarzach.
Składając do sądu wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego wnioskodawca winien wnieść opłatę stałą w wysokości 30 zł (§ 19 rozp. Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych z dnia 17.12.1996r. Dz.U.96.154.753) Na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, sąd nie podejmie żadnej czynności. W tym wypadku przewodniczący wezwie wnoszącego pismo, aby po rygorem zwrotu pisma uiścił opłatę w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu zwróci wniosek. Zażalenie na orzeczenie w tym przedmiocie, które jest oczywiście zasadne zwolnione jest od opłaty sądowej (art. 16 ust. 1, 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 13.06.1967r. Dz.U. 02.9.88)
Wnioskodawca, który nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może domagać się zwolnienia od kosztów, zgłaszając stosowny wniosek w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub się toczy. We wniosku należy złożyć oświadczenie o niemożności poniesienia kosztów, które powinno zawierać dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (art. 113 ust. kpc). Od wniosku o zwolnienie od kosztów oraz od zażalenia w tym przedmiocie nie pobiera się opłat sądowych (art. 10 pkt 1 cyt. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Strona zwolniona w całości lub w części od kosztów sądowych może zgłosić wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcę prawnego (art. 117 ust. 1 kpc).
Niestawiennictwo uczestników na rozprawę nie tamuje rozpoznania sprawy (art. 513 kpc.).
Wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu. Regułą jest rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu. Sąd może przed rozstrzygnięciem sprawy wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym (w tym celu sąd wzywa ich pod rygorem pominięcia dowodu z zeznań) lub zażądać od nich oświadczeń na piśmie, a ponadto może przesłuchać świadków i biegłych oraz w wypadku nieobecności uczestników, zażądać od osób, które nie są uczestnikami, złożenia wyjaśnień na piśmie. Jeżeli z treści wniosku wynika, oczywisty brak legitymacji do złożenia wniosku, po stronie wnioskodawcy, sąd może na posiedzeniu niejawnym oddalić wniosek (art. 514, art. 515 kpc).
W orzeczeniu kończącym sprawę sąd rozstrzyga o kosztach procesu. Uczestnik procesu ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z zasadą słuszności w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od uczestnika przegrywającego (którego wniosek oddalono lub odrzucono) tylko część kosztów albo odstąpić od obciążania nimi (art. 102 kpc, art. 520 §1 kpc).
Od postanowienia sądowego orzekającego w przedmiocie kompensaty uczestnik ma prawo złożyć apelację (art. 518 kpc)
Sąd uzasadnia postanowienie na żądanie strony złożone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Postanowienie doręcza się tylko stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Nie doręcza się postanowienia uczestnikowi, który będąc obecny na posiedzeniu, po ogłoszeniu postanowienia zrzekł się jego doręczenia (art. 357 §1kpc, art. 517 kpc).
Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie zażądała sporządzenia uzasadnienia, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 §1,2kpc).
W wypadku, gdy postępowanie karne zostanie umorzone z przyczyn przewidzianych w art. 17§1 pkt 1,2,3,7,9 kpk bądź wydany zostanie wyrok uniewinniający osoba, której przyznano kompensatę zobowiązana jest do jej zwrotu w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do organu orzekającego, który wydał orzeczenie o przyznaniu świadczenia.
Dokument w formacie Microsoft Word: kompensata.doc 40 KB